Περίληψη μαθήματος
Μετά τη «στάση του νίκα» μεγάλο μέρος της Πόλης ξαναχτίζεται. Ο ναός της Αγίας Σοφίας είναι το πρώτο και το μεγαλύτερο έργο. Η Μεγάλη Εκκλησία γίνεται το κέντρο της θρησκευτικής και της εθνικής ζωής του Βυζαντίου.
Τι θα μάθουμε
- Ποιοι ήταν υπεύθυνοι για το σχεδιασμό της Αγίας Σοφίας.- Ποιο ήταν το αρχιτεκτονικό της σχέδιο.
- Πώς η Αγία Σοφία έγινε κέντρο της θρησκευτικής και της εθνικής ζωής του Βυζαντίου.
Το μάθημα από το σχολικό βιβλίο
Πρώτη φροντίδα του Ιουστινιανού, μετά τη «στάση του νίκα», ήταν να χτίσει ό,τι καταστράφηκε και να κάνει την Πόλη ακόμη καλύτερη. Το πιο σημαντικό από τα έργα του ήταν ο ναός της Αγίας Σοφίας.
Ανέθεσε το χτίσιμό της σε δυο ονομαστούς Έλληνες αρχιτέκτονες, τον Ανθέμιο και τον Ισίδωρο. Επιθυμία και εντολή του ήταν ο ναός της Σοφίας του Θεού να χτιστεί έτσι, ώστε να ζήσει αιώνες και όμοιός του να μην υπάρχει πουθενά.
Οι δύο αρχιτέκτονες, για να πρωτοτυπήσουν, συνδύασαν το ρυθμό της ορθογώνιας βασιλικής, με τον οποίο είχαν χτιστεί οι πρώτοι χριστιανικοί ναοί, και του περίκεντρου ναού με τρούλο. Έτσι γεννήθηκε το σχέδιο της Αγίας Σοφίας και ο νέος ρυθμός, η βασιλική με τρούλο. Ο ρυθμός αυτός επηρέασε την αρχιτεκτονική των ναών τόσο, ώστε ακόμη και στις μέρες μας πολλοί ναοί να κτίζονται με αυτό το σχέδιο.
Ο Ιουστινιανός ήθελε το ναό αυτό να τον νιώθουν δικό τους όχι μόνο οι κάτοικοι της Πόλης αλλά όλης της αυτοκρατορίας. Γι’ αυτό ζήτησε απ’ όσους επιθυμούσαν να προσφέρουν υλικά και χρήματα για το χτίσιμό του. Πολύτιμα μάρμαρα και δυσεύρετα υλικά από κάθε γωνιά του κράτους προσφέρθηκαν και μεταφέρθηκαν στην Πόλη. Δέκα χιλιάδες εργάτες και διαλεχτοί τεχνίτες εργάστηκαν πέντε χρόνια χωρίς διακοπή, για να ολοκληρώσουν το έργο.
Η Αγία Σοφία εγκαινιάστηκε το 537 μ.Χ. και ήταν, η καλύτερη στον κόσμο. Ο Ιουστινιανός, όταν προσήλθε στο ναό την ημέρα των εγκαινίων, σήκωσε εντυπωσιασμένος τα μάτια του στον ουρανό και ψιθύρισε: «νενίκηκά σε Σολομώντα!».
Στους αιώνες που ακολούθησαν ο ναός στέγασε όλες τις δόξες και τις δοκιμασίες της Πόλης και της αυτοκρατορίας. Εκεί στέφονταν οι αυτοκράτορες και οι πατριάρχες και τελούνταν οι δοξολογίες των θριάμβων. Εκεί γίνονταν και οι παρακλήσεις του λαού προς την Παναγία για τη σωτηρία της Πόλης, στις ώρες των κινδύνων που την απειλούσαν.
 |
| Ορθογώνια βασιλική |
 |
| Περίκεντρος με τρούλο |
 |
| Βασιλική με τρούλο. |
Ερωτήσεις
Ποιοι ήταν οι αρχιτέκτονες του ναού της Αγίας Σοφίας;
Ποια ήταν η επιθυμία του Ιουστινιανού για τον ναό;
Ποιο ρυθμό επέλεξαν οι αρχιτέκτονες για τον ναό, πώς προέκυψε και γιατί είναι τόσο σημαντικός;
Τι γνωρίζεις για την κατασκευή της;
Πότε έγιναν τα εγκαίνιά της και τι αναφώνησε ο Ιουστινιανός;
Είσαι ένας από τους καλεσμένους του αυτοκράτορα στα εγκαίνια του ναού. Μπορείς να περιγράψεις τι βλέπεις;
Ποιοι ήταν οι αρχιτέκτονες του ναού της Αγίας Σοφίας;
Ποια ήταν η επιθυμία του Ιουστινιανού για τον ναό;
Ποιο ρυθμό επέλεξαν οι αρχιτέκτονες για τον ναό, πώς προέκυψε και γιατί είναι τόσο σημαντικός;
Τι γνωρίζεις για την κατασκευή της;
Πότε έγιναν τα εγκαίνιά της και τι αναφώνησε ο Ιουστινιανός;
Είσαι ένας από τους καλεσμένους του αυτοκράτορα στα εγκαίνια του ναού. Μπορείς να περιγράψεις τι βλέπεις;
Παρουσίαση μαθήματος
Στο προαύλιο του ναού υπήρχε μια κρήνη, στην οποία ανεγράφετο η καρκινική φράση «ΝΙΨΟΝΑΝΟΜΗΜΑΤΑΜΗΜΟΝΑΝΟΨΙΝ» (νίψον ανομήματα μη μόναν όψιν, δηλ. ξέπλυνε τις αμαρτίες σου και όχι μόνο το πρόσωπό σου).
Η φράση αυτή, αν αναγνωσθεί ανάποδα (από δεξιά προς τα αριστερά) αποδίδει τις ίδιες λέξεις και επομένως και το αυτό νόημα.
Άσκηση 1
Άσκηση 2
