Ποια προϊόντα διατροφής μπορούσε κάποιος να βρει στην αγορά της Κωνσταντινούπολης τον 11ο αιώνα;
Δραστηριότητα
Διαβάζουμε τις πηγές Π 2.1., Π 2.2, Π 2.3, Π 2.4. Π 2.5., Π 2.6. (παρακάτω) και καταγράφουμε σε έναν πίνακα-κατάλογο τα τρόφιμα που πωλούνται στους εμπορικούς πάγκους της αγοράς της Κωνσταντινούπολης.
ΠΗΓΕΣ
Π 2.1.
Πουλερικά
Τα πουλερικά τα είχαν σε εκτίμηση, καθώς η ποικιλία ήταν μεγάλη. Προτιμούσαν τις πάπιες, τις χήνες, τα περιστέρια, τα παγόνια, τις πέρδικες, τα κοτσύφια και τις τσίχλες. Υπήρχαν μάλιστα ειδικά εκτροφεία παγονιών, για να καλύψουν τις προτιμήσεις της άρχουσας τάξης. Δεν έτρωγαν νεοσφαγή πτηνά, παρά μόνο αφού τα άφηναν να σιτέψουν μέσα σε ξίδι, για να μαλακώσει το κρέας τους. Συχνά πάστωναν με αλάτι και μυρωδικά το κρέας για να διατηρηθεί.
Πηγή: Αλμπανίδου Ε. (2014). Αρχαίων και Βυζαντινών γεύσεις μέσα από διαφορετικές οπτικές (Β΄ μέρος). Οι αντιλήψεις των Βυζαντινών για τη διατροφή, Αρχαιολογία και Τέχνες, 116, http:// www.archaiologia.gr/blog/2014/07/21, (Τελευταία πρόσβαση 20-11-2017).
Π 2.2.
Νέοι καρποί
Εν τω μεταξύ νέες ποικιλίες φρούτων κατέφθαναν από την Ανατολή, όπως το αποκαλούμενο σαρακηνό πεπόνι και τα μεγάλα τζίτζιφα της Εδέσσης, από μία αρχαία πόλη που υπήρξε θρησκευτικό κέντρο και επί αιώνες σύνορο ανάμεσα στη ρωμαϊκή και στην περσική σφαίρα επιρροής. Ακόμα πιο καινούριοι καρποί ήταν η μελιτζάνα ή μαζιζάνι και το πορτοκάλι ή νεράντζι.
Πηγή: Dalby, Α. (2010 ). Βυζαντίου Γεύσεις. Η κουζίνα της αυτοκρατορίας, Αθήνα: Πατάκης, σ.93. Book 1.indb 9 10/1/2020 10:06:23 πµ 10
Π 2.3.
Παζάρι στην Κωνσταντινούπολη
Το παζάρι με τα μπαχαρικά είναι σήμερα ένα αναγνωρίσιμο χαρακτηριστικό της Κωνσταντινούπολης. Τα μπαχαρικά αποτελούσαν σημαντικό προϊόν για το εμπόριο μεγάλων αποστάσεων. Από πολύ παλιά τα καρυκεύματα και τα αρωματικά συγκαταλέγονταν στα πλέον σημαντικά και ακριβά εμπορεύματα.
Οι επαγγελματίες δεν ασχολούνταν μόνο με τα αρώματα και τις βαφές, αλλά και με τα καρυκεύματα που χρησιμοποιούνταν για τα φαγητά, τα ποτά, τα φάρμακα και τα θυμιάματα. Κάθε έμπορος έχει τον δικό του χώρο και δεν καταπατά τον χώρο άλλου. Επιτηρεί ο ένας τον άλλο, ώστε να μην μπορούν κάποιοι αδικαιολόγητα να μειώνουν την αξία του εμπορεύματος ή να το διανέμουν μεταξύ τους, αλλά ούτε να αποθηκεύουν εμπορεύματα ή άλλη νοθευμένη πραμάτεια, […] εμπορεύονται πιπέρι, νάρδο [είδος βαλεριάνας], κανέλα, ξυλαλόη, άμβαρ, μόσχο, λίβανο, σμύρνα, βαρζή [βάλσαμον], λουλάκι, λάκα, λαζούρι, χρυσόξυλο, ζυγαία [στύρακα].
Πηγή: Dalby, Α. (2010 ). Βυζαντίου Γεύσεις, Αθήνα: Πατάκης, σ. 49.
Π 2.4. Καρυκεύματα, μπαχαρικά
Η μαγευτική Ανατολή ήταν προμηθευτής και άλλων μπαχαρικών στο βυζαντινό τραπέζι, όπως το γαρίφαλο, το μοσχοκάρυδο, η κανέλα ή «τριψίδι», το ινδικό ξύλο ή «κινναμώμον».
Πηγή: Χρονόπουλος, Γ. Το βυζαντινό τραπέζι,
http://vizantinaistorika.blogspot.gr/2016/02/blogpost.html, (Τελευταία πρόσβαση 5-11-2018).
Π 2.5.
Η μαστίχα
Η μαστίχα, που χρησιμοποιούνταν συχνά στο ψήσιμο ψωμιών και γλυκών στην Κωνσταντινούπολη, παράγεται μόνο σε έναν τόπο στον κόσμο, στη Χίο. […] Μεγάλο ποσοστό της ετήσιας παραγωγής μαστίχας εξαγόταν πιθανότατα από τη Χίο σε καθαρή μορφή για μαγειρική χρήση και για μάσημα, γιατί η μαστίχα είναι η αυθεντική, φυσική και υγιεινή τσίκλα του μεσογειακού κόσμου. […]
Σήμερα το ούζο και το λικέρ μαστίχας, οι διάδοχοι των παλιών φαρμακευτικών προϊόντων, εξακολουθούν να παράγονται στο νησί και παραμένουν πολύ αγαπητά στους εκλεκτικούς πότες στην Ελλάδα. Ορισμένοι Έλληνες αγαπούν ακόμη τη γεύση της μαστίχας σε οδοντόκρεμες και τσίκλες […]
Πηγή: Dalby, Α. (2010 ). Βυζαντίου Γεύσεις, Αθήνα: Πατάκης, σ. 53-57.
Π 2.6.
Τα ψάρια και τα θαλασσινά
Τα λιπαρά ψάρια ήταν κατάλληλα για πάστωμα και τα διατηρούσαν πολύ καιρό σε στρώσεις από χοντρό αλάτι. Ήταν καλή τροφή για τους κατοίκους της αυτοκρατορίας που ζούσαν μακριά από τα παράλια, αλλά και κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Τα παστά και τα καπνιστά ψάρια πωλούνταν αποκλειστικά από μπακάληδες. Οι «λευκοί ιχθύες», όπως ο κέφαλος, το λαβράκι, η συναγρίδα και η μεγάλη αθερίνα, θεωρούνταν ακριβά και ψάρια πρώτης κατηγορίας.
Ο Θεόδωρος Πρόδρομος παραπονούνταν πως δεν είχε χρήματα ούτε τα φτηνότερα ψάρια να αγοράσει, όπως τσίρους, σκουμπριά και «θύννες» (τόνους). Τα μαλάκια και τα οστρακόδερμα κατά τους βυζαντινούς χρόνους ονομάζονταν αγνά και τα Book 1.indb 10 10/1/2020 10:06:23 πµ 11 έτρωγαν σε περιόδους νηστείας.
Προτιμούσαν τα χταπόδια, τις σουπιές, τα καλαμάρια παραγεμισμένα. Επίσης έτρωγαν γαρίδες, καραβίδες, πεταλίδες, στρείδια, μύδια και αχινούς».
Πηγή: Αλμπανίδου Ε. (2014). Αρχαίων και Βυζαντινών γεύσεις μέσα από διαφορετικές οπτικές (Β΄ μέρος).
Οι αντιλήψεις των Βυζαντινών για τη διατροφή, Αρχαιολογία και Τέχνες, 116,
http:// www.archaiologia.gr/blog/2014/07/21,
(Τελευταία πρόσβαση 20-11-2017). Ο Κωνσταντίνος και η Ειρήνη μας προσκαλούν σε γεύμα στο σπίτι τους και αναφέρουν, ως ένα είδος προοργανωτή, αγαπημένα τους φαγητά.
